दुसऱ्या लग्नाचा निर्णय हा वय, उंची, प्रॉपर्टी की माणूसपण?
वृत्त एकसत्ता न्यूज
संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे
अकलूज दिनांक 18/8/2026 :
दोन घटस्फोटित किंवा विभक्त झालेल्या महिला पुरुषांनी पुन्हा लग्नाचा विचार केला की सर्वात पहिला प्रश्न असतो की, वय किती आहे? उंची किती आहे? सरकारी नोकरी आहे का? स्वतःचे घर आहे का? प्रॉपर्टी किती आहे? मुलगा कमावतो किती? मुलगी नोकरी करते का? पण खरा प्रश्न यापैकी एकही नाही. खरा प्रश्न आहे की, हा माणूस वा ही बाई माझ्यासोबत आयुष्यभर प्रामाणिकपणे, सन्मानाने आणि समजुतीने राहू शकेल का?
पहिल्या लग्नाचा अनुभव अपयशी ठरला म्हणून दुसरे लग्न चुकीचे आहे, असे अजिबात नाही. प्रत्येक माणसाला पुन्हा प्रेम, सहवास, आधार आणि आनंदाने जगण्याचा अधिकार आहे. मात्र दुसरे लग्न हे पहिल्या लग्नापेक्षा अधिक विचारपूर्वक केले पाहिजे. कारण पहिल्या लग्नात अनेक गोष्टी अनुभवातून शिकलेल्या असतात. त्या अनुभवाचा उपयोग करून यावेळी योग्य व्यक्ती निवडणे गरजेचे आहे.
वय महत्त्वाचे आहे, पण ते निर्णायक नसावे. दोन व्यक्तींमध्ये वयाचे अंतर किती आहे यापेक्षा त्यांची मानसिकता, जीवनशैली, आरोग्य, अपेक्षा आणि भविष्यातील ध्येय किती जुळतात हे महत्त्वाचे आहे. एखादा पुरुष वयाने मोठा असला तरी तो समजूतदार, प्रेमळ आणि जबाबदार असेल तर केवळ वयामुळे नाते नाकारण्याचे कारण नाही. त्याचप्रमाणे महिला वयाने मोठी आहे म्हणून तिच्याकडे वेगळ्या नजरेने पाहणेही चुकीचे आहे.
उंचीचा विषय तर त्याहूनही दुय्यम आहे. लग्नानंतर उंचीपेक्षा एकमेकांच्या मनाची उंची महत्त्वाची ठरते. फोटोमध्ये सुंदर दिसणारा किंवा समाजाला आकर्षक वाटणारा जोडीदार संसारात चांगला साथीदार असेलच असे नाही. चेहरा काही वर्षांनी बदलतो; शरीर बदलते; केस पांढरे होतात; पण स्वभाव, प्रामाणिकपणा, आदर आणि माणुसकी हेच आयुष्यभर सोबत राहतात.
प्रॉपर्टीचा विचार करायचा नाही असेही म्हणता येणार नाही. दुसऱ्या लग्नात आर्थिक पारदर्शकता अत्यंत महत्त्वाची आहे. स्वतःचे घर आहे का, कर्ज किती आहे, उत्पन्न किती आहे, आर्थिक जबाबदाऱ्या कोणत्या आहेत, आधीच्या कुटुंबाशी किंवा मुलांशी कोणत्या आर्थिक जबाबदाऱ्या आहेत, याबद्दल लग्नाआधी स्पष्ट चर्चा झाली पाहिजे. पण प्रॉपर्टी पाहून माणूस निवडणे आणि माणूस पाहून आर्थिक स्थैर्य समजून घेणे यात मोठा फरक आहे.
सरकारी नोकरी हा देखील आकर्षक मुद्दा असू शकतो. नोकरीची स्थिरता चांगली गोष्ट आहे; परंतु सरकारी नोकरी आहे म्हणजे व्यक्ती चांगलीच असेल असे नाही. तसेच खासगी नोकरी करणारा किंवा व्यवसाय करणारा व्यक्ती संसारासाठी अयोग्य असेल असेही नाही. उत्पन्नापेक्षा आर्थिक शिस्त, जबाबदारीची भावना आणि भविष्यासाठी नियोजन करण्याची क्षमता अधिक महत्त्वाची आहे.
दुसऱ्या लग्नात सर्वात महत्त्वाचा विषय असतो, पहिले लग्न का तुटले? हा प्रश्न अत्यंत संवेदनशील आहे; पण तो विचारणे आवश्यक आहे. मात्र चौकशीच्या किंवा न्यायालयीन चौकशीच्या पद्धतीने नाही. समोरच्या व्यक्तीची बाजू शांतपणे ऐकली पाहिजे. फक्त माझी काहीच चूक नव्हती, समोरच्याचीच चूक होती असे सतत सांगणारी व्यक्ती भविष्यातील नात्यात स्वतःच्या चुका स्वीकारण्यास तयार असेलच असे नाही.
इथे एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात घ्यावी लागेल घटस्फोट झालेला असणे हा दोष नाही. परंतु घटस्फोटातून आपण काय शिकलो, हे महत्त्वाचे आहे. पहिल्या नात्यात झालेल्या चुका मान्य करण्याची तयारी आहे का? स्वतःच्या वागण्याचे आत्मपरीक्षण केले आहे का? राग, अहंकार, संशय, व्यसन, आर्थिक गैरव्यवहार, हिंसक वर्तन किंवा संवादाचा अभाव यापैकी काही समस्या होत्या का? त्या समस्यांवर काम केले आहे का? या प्रश्नांची प्रामाणिक उत्तरे महत्त्वाची आहेत.
जर आधीच्या नात्यातून मुलगा किंवा मुलगी असेल तर विषय आणखी संवेदनशील होतो. मुलाला किंवा मुलीला नवीन व्यक्ती स्वीकारणे सहज शक्य होईलच असे नाही. त्यामुळे लग्न झाले की मुलाने मला आईवडील मानलेच पाहिजे असा आग्रह धोकादायक आहे. मुलाला वेळ द्यावा लागतो. त्याच्या भावना समजून घ्याव्या लागतात. त्याचप्रमाणे नवीन जोडीदारानेही त्या मुलाच्या आयुष्यातील आधीच्या पालकाच्या स्थानाचा आदर केला पाहिजे.
मुलांच्या बाबतीत आर्थिक जबाबदाऱ्या, शिक्षण, राहण्याची व्यवस्था, भविष्यातील वारसा, मालमत्ता आणि पालकत्वाच्या अपेक्षा यावर लग्नाआधी स्पष्ट चर्चा करणे अत्यंत आवश्यक आहे. या गोष्टी लग्नानंतर बोलू असे म्हणणे पुढे मोठे गैरसमज निर्माण करू शकते.
दुसऱ्या लग्नात आणखी एक मोठा प्रश्न असतो की भूतकाळ अजूनही वर्तमानात आहे का? जर एखादी व्यक्ती सतत आपल्या पूर्वाश्रमीच्या जोडीदाराशी तुलना करत असेल, त्याच्याविषयी प्रचंड राग बाळगत असेल किंवा जुन्या नात्याच्या आठवणींमधून अजून बाहेर आलेली नसेल, तर नवीन नाते सुरू करण्याआधी स्वतःला भावनिकदृष्ट्या तयार करणे गरजेचे आहे.
माझ्या पहिल्या पत्नीने असे केले होते, माझ्या पहिल्या नवऱ्याने असे केले होते अशा सततच्या तुलना नवीन नात्याला विषारी बनवू शकतात. नवीन व्यक्ती ही जुनी व्यक्ती नसते. तिला जुन्या व्यक्तीच्या चुका किंवा वागण्याची शिक्षा देणे अन्यायकारक आहे.
दुसऱ्या लग्नाआधी एकमेकांच्या स्वभावाची माहिती घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. राग आल्यावर समोरची व्यक्ती कशी वागते? मतभेद झाल्यावर संवाद करते की संबंध तोडण्याची धमकी देते? पैशांबाबत तिचा दृष्टिकोन काय आहे? मित्रमैत्रिणी, कुटुंब, सामाजिक जीवन याबद्दल तिच्या अपेक्षा काय आहेत? धार्मिक किंवा सामाजिक विचारांमध्ये मोठे मतभेद आहेत का? भविष्यात कुठे राहायचे आहे? नोकरी सुरू ठेवायची आहे का? व्यवसाय करायचा आहे का? मुलांबाबत काय निर्णय आहे? या प्रश्नांवर लग्नाआधी चर्चा झाली पाहिजे.
विशेषतः दुसऱ्या लग्नात हुंडा, महागड्या अपेक्षा किंवा संपत्तीवर आधारित व्यवहार टाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. तिच्याकडे एवढी प्रॉपर्टी आहे, त्याच्याकडे एवढे पैसे आहेत या कारणामुळे लग्न करण्याचा निर्णय घेतला तर नात्याचा पाया कमकुवत राहतो. संपत्ती उद्या कमी-जास्त होऊ शकते; पण चुकीची व्यक्ती आयुष्यात आली तर मानसिक शांततेची किंमत खूप मोठी असते.
त्याचबरोबर आर्थिक बाबतीत अतिशय भोळेपणाही योग्य नाही. लग्नाआधी उत्पन्न, कर्ज, मालमत्ता, आर्थिक जबाबदाऱ्या आणि भविष्यातील खर्च याबाबत पारदर्शकता असली पाहिजे. विशेषतः दोघांपैकी एखाद्याची मुले असतील किंवा मोठी मालमत्ता असेल तर कायदेशीर आणि आर्थिक सल्ला घेऊन व्यवस्था स्पष्ट करणे शहाणपणाचे आहे.
दुसऱ्या लग्नासाठी जोडीदार निवडताना रेड फ्लॅग्स ओळखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. सतत खोटे बोलणे, आर्थिक माहिती लपवणे, व्यसनाधीनता, हिंसक स्वभाव, अति संशय, मोबाईल किंवा वैयक्तिक आयुष्यावर नियंत्रण ठेवण्याची वृत्ती, पूर्वाश्रमीच्या व्यक्तीबद्दल अत्यंत द्वेष, स्वतःच्या प्रत्येक चुकीसाठी इतरांना दोष देणे, घाईघाईने लग्नाचा दबाव आणणे किंवा मालमत्ता पैशांबद्दल असामान्य स्वारस्य दाखवणे, या गोष्टी दुर्लक्षित करू नयेत.
लग्नाचा निर्णय घेताना केवळ दोनचार भेटींवर निर्णय घेऊ नये. एकमेकांना वेगवेगळ्या परिस्थितीत समजून घेण्याची संधी द्यावी. कुटुंबीयांशी कसे वागतात, वेटर, शिपाई किंवा ड्रायव्हरशी कसे बोलतात, मतभेद झाल्यावर आवाज कसा बदलतो, छोट्या गोष्टींवर राग किती येतो, या छोट्या गोष्टी व्यक्तिमत्त्वाबद्दल मोठे संकेत देतात.
आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे लग्न हे एकटेपणापासून पळण्यासाठी करू नये; तर योग्य सहप्रवासी मिळवण्यासाठी करावे. एकटेपणाची भीती, समाज काय म्हणेल याची चिंता, मुलांच्या लग्नासाठी घाई, संपत्तीचे आकर्षण किंवा आता वय झाले आहे हा दबाव यामुळे घेतलेला निर्णय पुढे पश्चात्ताप देऊ शकतो.
दुसऱ्या लग्नात प्रेमापेक्षा समजूतदारपणा कमी पडू नये. प्रेम असणे सुंदर आहे; पण प्रेमासोबत विश्वास, आदर, संवाद, आर्थिक पारदर्शकता, वैयक्तिक स्वातंत्र्य आणि जबाबदारी असणे आवश्यक आहे.
म्हणूनच प्रश्न असा नसावा की मुलगा किती कमावतो?, मुलगी सरकारी नोकरीत आहे का?, किती प्रॉपर्टी आहे?, वय किती आहे? किंवा उंची किती आहे?
प्रश्न असा असावा की..
हा माणूस माझ्या सुख-दुःखात माझ्यासोबत उभा राहील का?
मी त्याच्यासमोर किंवा तिच्यासमोर स्वतःसारखा राहू शकतो का?
आमच्यात मतभेद झाले तरी आम्ही संवादातून मार्ग काढू शकतो का?
एकमेकांच्या भूतकाळाचा आदर करून नवीन भविष्य निर्माण करू शकतो का?
माझी मुले, त्याची किंवा तिची मुले आणि दोन्ही कुटुंबे यांचा सन्मान राखून आपण संसार करू शकतो का?
या प्रश्नांची उत्तरे हो असतील तर वय, उंची, सरकारी नोकरी किंवा प्रॉपर्टी यांना योग्य त्या मर्यादेतच महत्त्व द्यावे.
कारण दुसऱ्या लग्नात सुंदर घरापेक्षा सुंदर वातावरण, मोठ्या बँक बॅलन्सपेक्षा मोठे मन आणि चांगल्या पदापेक्षा चांगला स्वभाव अधिक मौल्यवान असतो.
पहिले लग्न तुटले म्हणून आयुष्य संपत नाही. कधी कधी पहिल्या नात्यातून मिळालेला अनुभवच दुसऱ्या नात्याला अधिक सुंदर बनवतो. पण यासाठी भूतकाळाची राख उचलून वर्तमानावर पसरवण्याऐवजी, त्या अनुभवातून शिकून नव्या नात्याला नव्याने सुरुवात करावी लागते.
दुसरे लग्न म्हणजे दुसरी संधी आहे, पण ती संधी योग्य व्यक्तीला देण्यापूर्वी माणूस ओळखण्याची कला शिकली पाहिजे.
शेवटी एकच सांगतो......
प्रॉपर्टी वारसाहक्काने मिळू शकते, सरकारी नोकरी बदलू शकते, सौंदर्य आणि उंची काळानुसार बदलू शकते; पण चांगला स्वभाव, विश्वास आणि मनापासून साथ देणारा जीवनसाथी मिळणे हीच खरी संपत्ती आहे.
लेखक सुनिल पुणेTM 93598 50065.
0 टिप्पण्या