५ मे रोजी 'जागतिक व्यंगचित्रकार दिन'

५ मे रोजी 'जागतिक व्यंगचित्रकार दिन'

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 05/05/2026 : दरवर्षी ५ मे रोजी 'जागतिक व्यंगचित्रकार दिन' (World Cartoonist Day) साजरा केला जातो. हा दिवस व्यंगचित्रकारांच्या सर्जनशीलतेला, रेषांमधील विनोदाला आणि समाजातील गंभीर विषयांवर भाष्य करण्याच्या कौशल्याचा गौरव करणारा दिवस आहे. व्यंगचित्र हे हजारो शब्दांचे काम एका चित्राद्वारे करते, जे वर्तमानपत्राचा आत्मा मानले जाते. 

जागतिक व्यंगचित्रकार दिनाबद्दल माहिती:

उद्देश: व्यंगचित्रकारांना सन्मानित करणे, त्यांच्या कलेला प्रोत्साहन देणे आणि समाजावर पडलेल्या प्रभावाला मान्यता देणे.

इतिहास: १८९५ मध्ये पहिले रंगीत व्यंगचित्र 'द यलो कीड' (The Yellow Kid) प्रकाशित झाले होते, त्या घटनेची आठवण म्हणून हा दिवस निवडण्यात आला.

व्यंगचित्राचे महत्त्व: सामाजिक विसंगती, राजकीय परिस्थिती आणि जनभावना अत्यंत कमी शब्दांत, पण प्रभावी रेषांतून मांडण्याचे काम व्यंगचित्र करते.

भारतातील प्रमुख व्यंगचित्रकार: आर.के. लक्ष्मण (कॉमन मॅन), शि. द. फडणीस, बाळ ठाकरे, शिरीष कणेकर, प्रभाकर दिघेवार, वसंत सरवटे यांसारख्या अनेक दिग्गज कलाकारांनी या क्षेत्रात मोठी कामगिरी केली आहे. 

जागतिक व्यंगचित्रकार दिनाचे पैलू:

आर.के. लक्ष्मण यांचा वारसा: टाईम्स ऑफ इंडियामधील "यू सेड इट" (You Said It) आणि 'कॉमन मॅन' (सामान्‍य माणूस) च्या माध्यमातून आर. के. लक्ष्मण यांनी व्यंगचित्रकलेला मोठी प्रतिष्ठा मिळवून दिली. *सामाजिक भाष्य: व्यंगचित्रकार केवळ हसवण्याचे काम करत नाहीत, तर ते समाजातील अन्यायावर, राजकारण्यांच्या भूमिकेवर आणि ज्वलंत मुद्द्यांवर प्रबोधन करतात.

कला आणि कौशल्य: हे काम संयमाचे असून, त्यासाठी निरीक्षण शक्ती आणि सूक्ष्म विनोदबुद्धी आवश्यक असते. 

हा दिवस व्यंगचित्रकलेची परंपरा जपणारा आणि नवीन पिढीला या कला प्रकाराकडे आकर्षित करणारा एक महत्त्वाचा दिवस आहे.

 संकलन : यशवंत वाघ