‼️ पावशा पक्षी ‼️

‼️  पावशा पक्षी  ‼️

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे, 

मुंबई दिनांक 15/12/2025 :

पावशा किंवा पावश्या (Brainfever Bird or Hawk Cuckoo) हा पक्षी आकाराने साधारण कबुतरा एवढा असतो. पावशाचे नाते पावसाळ्याशी जोडले आहे. मान्सूनचा पाऊस येण्याआधी याच्या 'पाऊस आला, पाऊस आला' किंवा 'पेरते व्हा, पेरते व्हा' अशा आवाजाने पावसाच्या आगमनाची सूचना मिळत असे. महाराष्ट्रातील लोक याला बळीराजा मानतात व शेतीच्या कामाला हा कामी येतो. हा पक्षी सामान्यांच्या जवळचा आहे. यावर अनेक भाषात लोक-कथा, गीते, म्हणी वगैरे आहेत.

उत्तरी भारतीयांना याचा आवाज ’पी-पहा, पी-कहां’ असा ऐकू येतो. इंग्रजांना तो ”हू बी यू, हू बी यू’ असा तर काहींना ’ओह लॉर, ओह लॉर’ ’वी फील इट, वी फील इट’ असा ऐकू येतो. तर काही फिरंग्यांना तो 'ब्रेन फीव्हर, ब्रेन फीव्हर’ असा वाटतो. यावरूनच या पक्षाला इंग्रजीत 'ब्रेनफीव्हर' पक्षी म्हणतात. बंगाली लोकांना याचा आवाज ’चोख गेलो’ म्हणजे 'माझे डोळे गेले' असा वाटतो.

या पावश्याचा आवाज चार ते सहा वेळा खालून वरच्या पट्टीत वाढत जातो व एक दोन मिनिटांच्या मध्यंतरानंतर परत सुरू होतो. ढगाळ वातावरणात आणि चांदणे पडलेल्या रात्रीत याचा आवाज बुलंद होत सतत चालू असतो, त्यामुळे अगदी गाढ झोपणाऱ्याचीही झोप उडते. मादीचा आवाज नरापेक्षा वेगळा आणि थोडा कर्कश असतो.

नर नि मादी दिसायला सारखेच, राखेच्या रंगाचे, शेपटीवर पट्टे असतात. भारतात सर्वत्र आढळतो. झुडपी जंगल आणि शेताच्या जवळपास राहणे पसंत करतो. विणीचा काळ मार्च ते जून असून कोकिळे प्रमाणेच पावश्याची मादी स्वतःचे अंडे दुसऱ्या पक्षांच्या घरट्यात गुपचूप टाकून निघून जाते. पुढे यांच्या पिलांना वाढवायची जबाबदारी अशा पालकांची असते. भारतात ब्रिटिश राजवटीत राहणाऱ्या इंग्रजांनी या पक्ष्याला ‘ब्रेनफीव्हर बर्ड’ हे नाव दिले आणि ते रूढ झाले.

संदर्भ : इंटरनेट

संकलन : मिलिंद पंडित, कल्याण