उपाशी पोटी चुकूनही खाऊ नका हे ५ पदार्थ, ॲसिडिटी, गॅस व अल्सर करेल पोट व आतड्याला इजा, हे सात पदार्थ देतील पोटाला आराम

वृत्त एकसत्ता न्यूज

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे

अकलूज दिनांक 12/10/2026 :

रिकाम्या पोटी चुकीचे पदार्थ खाल्ल्याने पोटातील ॲसिडिटी वाढून गॅस, जळजळ आणि अल्सरसारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात. विशेषतः आंबट फळे, चहा-कॉफी, तिखट पदार्थ, कच्च्या भाज्या आणि साखरयुक्त पदार्थ सकाळी टाळणे आवश्यक आहे. हे पदार्थ पोटाच्या अस्तराला त्रास देतात आणि पचनक्रिया बिघडवतात. याउलट कोमट पाणी, भिजवलेले ड्रायफ्रूट्स, पपई, टरबूज आणि ओट्ससारखे हलके व पचायला सोपे पदार्थ सकाळी खाणे अधिक फायदेशीर ठरते. योग्य सकाळचा आहार घेतल्यास पचनसंस्था मजबूत राहते आणि दिवसभर ऊर्जा टिकून राहते._

आपल्या पोटातील 'गॅस्ट्रिक ॲसिड' हे अन्नाचे पचन करण्यासाठी असते, पण पोट रिकामे असताना या ॲसिडची तीव्रता जास्त असते. रिकाम्या पोटी काही विशिष्ट पदार्थांचे सेवन केल्याने पोटाच्या अस्तराचे (Stomach Lining) नुकसान होऊ शकते. _'क्लेव्हलँड क्लिनिक' च्या संशोधनानुसार,_ चुकीच्या खाद्यपदार्थांमुळे रक्तातील इन्सुलिनची पातळी अचानक वाढू शकते, ज्यामुळे दिवसभर थकवा जाणवतो.

अनेकांना सकाळी उठल्यावर लिंबू पाणी किंवा फळे खाण्याची सवय असते, मात्र सर्वच फळे रिकाम्या पोटी फायदेशीर नसतात. पोटाचे आरोग्य हे तुमच्या संपूर्ण शरीराचे ऊर्जा केंद्र आहे, त्यामुळे त्याला पहिल्या घासापासून योग्य पोषण देणे आवश्यक आहे. जर तुम्ही रिकाम्या पोटी चुकीचे पदार्थ खाल्ले तर त्यामुळे केवळ ॲसिडिटीच नाही तर दीर्घकाळात 'अल्सर' किंवा 'चयापचय क्रिया' (Metabolism) बिघडण्याचे धोके निर्माण होतात.

*लिंबूवर्गीय आणि आंबट फळे (Citrus Fruits)*

'जॉन्स हॉपकिन्स मेडिसिन' नुसार, संत्रे, मोसंबी, द्राक्षे किंवा अननस यांसारखी आंबट फळे रिकाम्या पोटी खाणे टाळावे.

- *प्रक्रिया,:* या फळांमध्ये नैसर्गिक ॲसिड असते. रिकाम्या पोटी ते खाल्ल्याने पोटातील ॲसिडची पातळी वाढते.

- *परिणाम:* यामुळे छातीत जळजळ, गॅस आणि 'गॅस्ट्रिक अल्सर'चा धोका निर्माण होऊ शकतो. तसेच यातील फायबर पचवण्यासाठी पोटाला जास्त कष्ट करावे लागतात.

*चहा आणि काॅफी (Teacher & Coffee)*

भारतीय घरांमध्ये सकाळी उठल्याबरोबर चहा किंवा कॉफी पिण्याची पद्धत आहे, जी आरोग्यासाठी अत्यंत घातक ठरू शकते.

- *परिणाम:* _हार्वर्ड हेल्थ नुसार_ चहामधील 'टॅनिन' आणि काॅफीमधील 'कॅफिन' रिकाम्या पोटी हायड्रोक्लोरिक ॲसिडची निर्मिती वाढवतात.

- *लक्षणे:* यामुळे मळमळणे, पोटात कळा येणे आणि भूक मंदावणे यांसारखे त्रास होतात. तसेच, यामुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन 'डिहायड्रेशन' होऊ शकते.

*मसालेदार आणि तिखट पदार्थ (Spicy Foods)*

रिकाम्या पोटी तिखट पदार्थ किंवा मिरचीचा वापर केलेले पदार्थ खाणे पोटाच्या आरोग्यासाठी शत्रू मानले जाते.

- *धोका:* मसाल्यांमधील 'कॅपसायसिन' पोटाच्या संवेदनशील अस्तराला उत्तेजित करते.

- *परिणाम:* यामुळे पोटात जळजळ होणे, अपचन आणि जुलाब होण्याची शक्यता असते. सकाळी पहिला पदार्थ म्हणून साधे आणि पचायला हलके अन्न असणे आवश्यक आहे.

*कच्च्या भाज्या किंवा कोशिंबीर (Raw Vegetables/Salads)*

अनेकांना वाटते की सकाळी सॅलड खाणे आरोग्यदायी आहे पण हे पूर्णतः सत्य नाही.

- *प्रक्रिया:* कच्च्या भाज्यांमध्ये फायबर असते, जे रिकाम्या पोटी पचवणे कठीण जाते.

- *परिणाम:* यामुळे पोट फुगणे (Bloating) आणि पोटात गॅस होणे अशा तक्रारी सुरू होतात. भाज्या नेहमी जेवणासोबत किंवा जेवणानंतर खाणे अधिक चांगले असते.

*जास्त साखर असलेले पदार्थ किंवा शीतपेये (Sugary Foods & Soda)*

सकाळी उठल्यावर गोड पदार्थ, बिस्किटे किंवा सोडा पिणे टाळावे.

- *इन्सुलिन स्पाइक:* 'मेयो क्लिनिक' नुसार, रिकाम्या पोटी साखर खाल्ल्याने रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढते, ज्यामुळे स्वादुपिंडावर (Pancreas) ताण येतो.

- *परिणाम:* यामुळे लिव्हरवर भार पडतो आणि तुम्हाला थोड्या वेळाने प्रचंड थकवा जाणवतोय. सोडा किंवा कोल्ड ड्रिंक्समधील कार्बनडायऑक्साईडमुळे पोटाच्या नसांना इजा होऊ शकते.

*मग सकाळी रिकाम्या पोटी काय खावे? (Better Alternatives)*

- *कोमट पाणी:* शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यासाठी सर्वोत्तम.

- *भिजवलेले बदाम किंवा अक्रोड:* हे नसांना ऊर्जा देतात आणि पचायला हलके असतात.

- *पंपई किंवा टरबूज:* या फळांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते आणि ती पोटासाठी सौम्य असतात.

- *ओट्स किंवा दलिया:* हे पदार्थ पोटाला थंडावा देतात आणि दीर्घकाळ ऊर्जा टिकवून ठेवतात.

सकाळचा पहिला आहार हा तुमच्या पचनसंस्थेसाठी 'इंधन' असतो. पोटाचे विकार टाळण्यासाठी सकाळची सुरुवात नैसर्गिक आणि कमी ॲसिडिक पदार्थांनी करणे आवश्यक आहे. योग्य पदार्थांची निवड केल्यास तुम्ही दिवसभर उत्साही आणि आरोग्यदायी राहू शकता.

-प्रतीक्षा सुनील मोरे

▪️ संकलन : यशवंत वाघ

**************************