सतत तोंड कोरडे पडणे किंवा दात दुखणे या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

 

सतत तोंड कोरडे पडणे किंवा दात दुखणे या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 06/9/2026 :

*Oral Health Warning Signs:* आपल्या शरीरात काही बदल झाले की त्याचे संकेत अनेकदा अगदी छोट्या गोष्टींतून दिसू लागतात. त्यात तोंड आणि दातांचाही समावेश होतो. दातांमध्ये कीड, हिरड्यांतून रक्त येणे किंवा तोंडाची दुर्गंधी ही लक्षणं साधारणपणे ओरल हायजिनशी जोडतो. मात्र, सतत तोंड कोरडे पडणे, जबड्यात दुखणे, दात संवेदनशील होणे यासारख्या समस्या तुमच्या ताणतणाव, पाणी कमी पिणे, आहाराच्या सवयी आणि झोपेच्या पद्धतीशीही संबंधित असू शकतात.

ऑर्थोडॉन्टिस्ट डॉ. जनील परेख यांच्या मते, तोंडाचा संबंध शरीराच्या इतर भागांशी असतो. त्यामुळे रोजच्या जीवनशैलीतील बदल कधी कधी तोंडातही दिसून येऊ शकतात.

*ताणतणाव वाढलाय? त्याचा परिणाम दातांवरही होऊ शकतो*

ऑफिसचा ताण, कामाचं प्रेशर किंवा सततची चिंता याचा परिणाम फक्त डोक्यावर होत नाही. काही लोक तणावाच्या काळात नकळत दात घट्ट आवळतात किंवा दात घासतात. या सवयीला ब्रुक्सिझम (Bruxism) म्हणतात. ही समस्या दिवसा नकळत होऊ शकते किंवा झोपेतही दात घासले जाऊ शकतात. यामुळे कालांतराने जबड्यात दुखणे किंवा आखडणे, सकाळी उठल्यावर डोकेदुखी, दात संवेदनशील होणे, दातांची झीज होणे, दात किंवा जबड्यात वेदना अशा समस्या जाणवू शकतात. सकाळी उठल्यावर वारंवार जबडा दुखत असेल किंवा दात दुखत असल्यास झोपेत दात घासण्याची शक्यता लक्षात घ्या. 

*तुमच्या ताटातील पदार्थांचा परिणाम दातांवरही होतो!*

आपण काय खातो-पितो याचा थेट परिणाम दात आणि हिरड्यांच्या आरोग्यावर होतो. साखरयुक्त पदार्थ आणि पेये तोंडातील हानिकारक जिवाणूंना वाढण्यास मदत करु शकतात. हे जिवाणू आम्ल तयार करतात, त्यामुळे दातांचे बाहेरील संरक्षणात्मक आवरण म्हणजेच इनॅमल कमकुवत होऊ शकते. 

साॅफ्ट ड्रिंक्स, मिठाई आणि दिवसभर वारंवार काही ना काही गोड खाण्याची सवय दातांसाठी त्रासदायक ठरू शकते. इतकंच नाही तर आम्लयुक्त पदार्थ आणि पेये यांचाही दातांच्या इनॅमलवर परिणाम होऊ शकतो. लिंबूवर्गीय पेये किंवा फिजी ड्रिंक्स अधूनमधून घेणे वेगळे; मात्र त्यांचे वारंवार सेवन केल्यास दातांच्या संरक्षणात्मक थराची झीज होण्याचा धोका वाढू शकतो. 

*तोंड वारंवार कोरडे पडतंय? शरीराला पाण्याची गरज असू शकते*

तोंडामध्ये तयार होणारी लाळ दात आणि हिरड्यांसाठी महत्त्वाची असते. ती अन्नकण दूर करण्यास, तोंडातील आम्लाचा परिणाम कमी करण्यास आणि तोंडातील वातावरण संतुलित ठेवण्यास मदत करते. शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास लाळेचे प्रमाण कमी होऊ शकते. त्यामुळे तोंड चिकट आणि दातांच्या समस्यांचा धोका वाढते असे त्रास होऊ शकतात. जास्त प्रमाणात कॅफिन घेणे, धूम्रपान करणे किंवा सतत तोंडाने श्वास घेणे यामुळेही तोंड कोरडे होण्याची समस्या वाढू शकते. पाणी प्यायल्यानंतरही तोंड सतत कोरडे राहत असले, तर या समेस्येकडे दुर्लक्ष करू नका. 

*झोप नीट होत नाही? हात आणि जबडाही त्याची 'किंमत' मोजू शकतात*

झोपेचा अभाव म्हणजे दुसऱ्या दिवशी थकवा एवढाच त्याचा परिणाम नाही. काही लोकांना झोपताना घोरणे किंवा तोंड उघडे ठेवून झोपण्याची सवय असते. त्यामुळे तोंड कोरडेपणा पडू शकते. दुसरीकडे, तणावामुळे झोपेत दात घासण्याची समस्या वाढू शकते. जर तुम्हाला वारंवार सकाळी उठल्यावर डोकेदुखी, जबड्यात दुखणे, दात दुखणे किंवा संवेदनशीलता यापैकी समस्या जाणवत असतील, तर तुमच्या झोपेच्या सवयींकडेही लक्ष देणे गरजेचे आहे. 

*रोजच्या छोट्या सवयींचा मोठा परिणाम*तोंडाच्या आरोग्याची समस्या नेहमी एखाद्या एकाच मोठ्या कारणामुळे निर्माण होते असे नाही. अनेक छोट्या सवयी रोजच्या रोज सुरू राहिल्या, तर त्याचा परिणाम हळूहळू दिसू शकतो. उदा. वारंवार गोड पेये पिणे, पुरेसे पाणी न पिणे, फ्लाॅसिंगकडे दुर्लक्ष करणे, तणाव वाढणे, झोपेचा गोंधळ किंवा अनियमित आहार. 

*मग काय कराल?*

- दिवसातून नियमितपणे दात घासा.

- दातांमधील अन्नकण स्वच्छ करण्यासाठी फ्लाॅसिंगची सवय लावा. 

- दिवसभर पुरेसे पाणी प्या. 

- गोड आणि आम्लयुक्त पदार्थांचे वारंवार सेवन टाळा.

- तणाव कमी करण्यासाठी नियमित विश्रांती आणि व्यायामाला वेळ द्या. 

- झोपेची वेळ आणि गुणवत्ता सुधारण्याचा प्रयत्न करा. 

- तोंडातील बदल सतत जाणवत असतील तर डेन्टिस्टचा सल्ला घ्या. 

सतत कोरडे पडणारे तोंड, हिरड्यातून रक्त येणे, जबड्यात वेदना किंवा दातांची संवेदनशीलता ही लक्षणे वारंवार होत असतील, तर त्यांकडे केवळ 'दातांची छोटी समस्या' म्हणून पाहू नका. योग्य वेळी कारण समजून घेऊन उपचार केल्यास समस्या अधिक गंभीर होण्यापासून रोखता येऊ शकते. 

संकलन  : यशवंत वाघ

************************