युद्धभूमीवर सापडलेल्या एका बाळाला ४० मैल खांद्यावर घेऊन, सुरक्षिततेपर्यंत पोहोचवणारा सैनिक,

 

युद्धभूमीवर सापडलेल्या एका बाळाला ४० मैल खांद्यावर घेऊन, सुरक्षिततेपर्यंत पोहोचवणारा सैनिक,

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलन : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 6/8/2026 :    

*इटली, १९४४*

एका अमेरिकन सैनिकाला इटलीतील युद्धभूमीवर एक बेवारस बाळ सापडले. त्याने त्या बाळाला ४० मैल खांद्यावर घेऊन सुरक्षित ठिकाणी पोहोचवले. त्यानंतर पुढील ६० वर्षे तो फक्त एकाच प्रश्नाने जगत राहिला, "ती जिवंत असेल का?"

*जानेवारी १९४४. अँझिओ, इटली.*

अँझिओचे समुद्रकिनारी असलेले रणांगण म्हणजे जणू नरकच होते. मित्र राष्ट्रांच्या सैन्याने ताब्यात ठेवलेला इटलीच्या किनाऱ्याचा एक अरुंद पट्टा. जर्मन सैन्याच्या सततच्या तोफगोळ्यांच्या वर्षावाखाली. पुढे जाण्यास जागा नव्हती, मागे फिरण्याचा मार्ग नव्हता. फक्त गोळीबारात टिकून राहण्याचा रोजचा संघर्ष.

२४ वर्षीय कॉर्पोरल जेम्स व्हिटेकर, जॉर्जिया राज्यातील एक अमेरिकन सैनिक, गस्तीच्या मोहिमेवर असताना एका बॉम्बहल्ल्यात उद्ध्वस्त झालेल्या फार्महाऊस मधून जात होता. तेव्हा त्याला एक आवाज ऐकू आला.

तो रडण्याचा आवाज नव्हता, रडून थकल्यानंतरचा आवाज होता. जणू एखादे छोटे यंत्र हळूहळू बंद पडत असावे, असा एक क्षीण, सतत येणारा आवाज.

त्याने तळघरात शोध घेतला. तिथे त्याला एक लहान मुलगी दिसली. जास्तीत जास्त आठ महिन्यांची. एका लाकडी पेटीत ठेवलेली. पेटीत एका स्त्रीचा लोकर कोट अंथरलेला होता. ती जिवंत होती, पण अत्यंत अशक्त. थंडी आणि निर्जलीकरणामुळे तिची अवस्था गंभीर होती.

घरात किंवा आसपास कुणीही नव्हते. जेम्सने तिला उचलून घेतले. सर्वात मोठी समस्या जेम्स व्हिटेकर एका सक्रिय युद्धक्षेत्रात गस्तीवर होता. त्याच्याकडे असे एक बाळ होते की, ते खाली ठेवले तर कदाचित मरेल, आणि सोबत ठेवले तरी त्याला तिची योग्य काळजी घेण्यासाठी आवश्यक साधनसामग्री नव्हती.

त्याच्याकडे दूध नव्हते, बाळाचे अन्न नव्हते, कोणतेही साहित्य नव्हते. फक्त एक पाण्याची बाटली, एक चॉकलेट बार आणि मागील फील्ड हॉस्पिटलपर्यंतचे ४० मैलांचे अंतर.

त्याने चालायला सुरुवात केली. चाळीस मैलांचा प्रवास, त्याने त्या बाळाला आपल्या सैनिकी जॅकेटच्या आत, छातीशी धरून ठेवले, जेणेकरून शरीराच्या उष्णतेमुळे तिला ऊब मिळेल.

तो आपल्या बाटलीतील पाणी बोटावर घेऊन तिच्या ओठांवर थेंबाथेंबाने टाकत असे. लहानपणी आपल्या आईला लहान जनावरांना पाणी पाजताना पाहिलेले दृश्य अचानक त्याच्या आठवणीत आले आणि तेच त्याने केले. त्याने चॉकलेटचे छोटे तुकडे केले आणि बोटावरची गोड चव तिला चाखू दिली.

तो शक्य तितका रात्री प्रवास करत राहिला. रस्ते टाळून, शत्रूच्या नजरेपासून दूर राहून, जर्मन सैन्याच्या गोळीबारातून आणि इटलीच्या कडाक्याच्या थंडीतून मार्ग काढत. तो सतत तिच्याशी बोलत राहिला.

*जॉर्जियाबद्दल,*

त्याच्या आईच्या स्वयंपाकाबद्दल. त्याच्या लहानपणीच्या शेताबद्दल. आणि सर्व काही ठीक होईल असे सांगत राहिला, जरी त्याला स्वतःलाही त्याची खात्री नव्हती.

दुसऱ्या दिवशी पहाटे तो फील्ड हॉस्पिटलमध्ये पोहोचला. बाळ जिवंत होते. एका परिचारिकेने ते त्याच्या हातातून घेतले. जेम्स हॉस्पिटलच्या तंबूबाहेर जमिनीवर बसला आणि जवळजवळ तासभर उठलाच नाही.

*शेवटची भेट :*

हॉस्पिटलने त्या मुलीची नोंद "सापडलेली नागरिक मुलगी" म्हणून केली आणि तिला इटालियन रेड क्रॉसच्या प्रतिनिधीकडे सुपूर्द केले. जेम्स व्हिटेकर आणि त्या मुलीला जोडणारी तीच शेवटची अधिकृत नोंद ठरली. युनिटमध्ये परत जाण्यापूर्वी त्याने तिची चौकशी केली. त्याला सांगण्यात आले की, ती आता स्थिर आहे, तिची काळजी घेतली जाईल आणि तिला मदत संस्थेकडे सोपवले जाईल. मग तो पुन्हा युद्धावर परतला.

*साठ वर्षांची प्रतीक्षा :*

१९४५ मध्ये जेम्स जॉर्जियाला परतला.

त्याने लग्न केले.

त्याला तीन मुले झाली.

त्याने शेती केली, नंतर हार्डवेअर व्यवसायात काम केले आणि निवृत्त झाला.

पण त्या बाळाची आठवण त्याला पुढील ६० वर्षे सतावत राहिली.

वेड्यासारखी नाही, पण सतत.

कधी एखाद्या सकाळी.

कधी एखाद्या शांत रात्री.

त्याच्या मनाच्या एका कोपऱ्यात कायमचा राहिलेला एक प्रश्न.

"ती आता साठ वर्षांची असेल..."

"ती जिवंत असेल का?"

"तिला कुटुंब असेल का?"

"तिने आयुष्यात सुख पाहिले असेल का?"

त्याला फक्त एवढेच माहीत होते की, त्याने तिला ४० मैल उचलून नेले आणि एका परिचारिकेकडे सुपूर्द केले. पुढे काय झाले, हे त्याला कधीच कळले नाही.

*शोध :*

२००४ मध्ये त्याची १७ वर्षांची नात, सारा, दुसऱ्या महायुद्धावरील शालेय प्रकल्प करत होती.

तिने आजोबांना विचारले,

"तुमच्याकडे युद्धातील काही कथा आहेत का?"

जेम्सने तिला ही कथा सांगितली.

साराने ती इंटरनेटवर प्रकाशित केली. तीन महिन्यांनंतर इटलीतील बोलोन्या शहरातून एका महिलेचा ई-मेल आला. तिचे नाव होते मारिया कॉन्टी. वय ६० वर्षे.

तिला वाढवणाऱ्या इटालियन कुटुंबाने तिला सांगितले होते की अँझिओ मोहिमे दरम्यान एका अमेरिकन सैनिकाने तिला वाचवले होते आणि सुरक्षितते पर्यंत पोहोचवले होते. ती त्या सैनिकाचा शोध गेली ४० वर्षे घेत होती.

*पुनर्मिलन*

सारा जेव्हा तो ई-मेल घेऊन जेम्सकडे आली, तेव्हा जेम्स ८४ वर्षांचा होता. त्याने ई-मेल दोनदा वाचला. मग आपल्या नातीकडे पाहिले. आणि फक्त एवढेच म्हणाला,

"ती जिवंत आहे."

सारा म्हणाली,

"आणि तिला तुमच्याशी बोलायचे आहे."

प्रथम त्यांची फोनवर बोलणी झाली. नंतर पत्रव्यवहार सुरू झाला. आणि २००५ मध्ये मारिया कॉन्टी जॉर्जियाला आली.

*ती ६१ वर्षांची होती.*

एक शिक्षिका. तीन मुलांची आणि पाच नातवंडांची आई.

ती जेम्सच्या घरात शिरली. ८५ वर्षांचा जेम्स हळूहळू उभा राहिला. दोघे एकमेकांकडे पाहत राहिले.

मारियाने पुढे येऊन त्याचे दोन्ही हात हातात घेतले आणि इटालियन भाषेत काही शब्द बोलली.

*साराने भाषांतर केले :*

"ती म्हणते, आयुष्यभर मला तुम्हाला धन्यवाद म्हणायचे होते. पण त्यासाठी साठ वर्षे लागली, त्याबद्दल तिला खेद आहे."

जेम्सने तिचे हात घट्ट धरले. आणि उत्तर दिले : "तिला सांग, साठ वर्षे काहीच नाहीत. मला फक्त एवढे जाणून घ्यायचे होते की ती सुखरूप आहे."

   ✒️संकलन : प्रवीण सरवदे, कराड

संदर्भ : बोभाटा :