नजरेतून उतरलेली माणसं आणि आपलं मानसिक आरोग्य 🟢 माझं मानसशास्त्र - भाग ५

 

नजरेतून उतरलेली माणसं आणि आपलं मानसिक आरोग्य

🟢 माझं मानसशास्त्र - भाग ५

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

(श्री क्षेत्र सोमेश्वर देवस्थान, करंजे येथून)

 संकलक : भाग्यवंत लक्ष्मण नायकुडे 

 दिनांक 06/06/2026 :

आपल्याला इतरांकडून मान्यता, प्रेम आणि आदर मिळणे मानसिक आरोग्यासाठी खूप महत्त्वाचे असते. पण कधी कधी काही लोक आपल्या आयुष्यातून नजरेतून उतरतात. 

म्हणजेच, ज्यांच्याबद्दल आपल्याला आधी आदर, विश्वास किंवा जवळीक वाटत होती, त्या व्यक्तीबद्दल नंतर निराशा किंवा दुरावा निर्माण होतो. अशा परिस्थितीचा आपल्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.

मानसशास्त्रात याला विश्वासभंग (trust violation) किंवा भावनिक निराशा असे म्हटले जाते. जेव्हा आपल्याला एखाद्या व्यक्तीकडून अपेक्षा असतात आणि त्या पूर्ण होत नाहीत, तेव्हा मन दुखावते. 

अशा अनुभवामुळे ताण, चिंता आणि उदासीनता वाढू शकते. विशेषतः जवळच्या मित्र, कुटुंबातील सदस्य किंवा सहकाऱ्यांबाबत असे झाले तर त्याचा परिणाम अधिक खोलवर होतो.

काही अभ्यासांमध्ये असे दिसून आले आहे की लोक जेव्हा नात्यांमध्ये वारंवार निराशा अनुभवतात तेव्हा ते इतरांवर विश्वास ठेवण्यास कमी तयार होतात. 

त्यामुळे सामाजिक संबंध कमी होऊ शकतात आणि एकटेपणा वाढू शकतो. एकटेपणा हा मानसिक आरोग्यासाठी धोकादायक मानला जातो, कारण तो ताण आणि नैराश्य वाढवू शकतो.

परंतु मानसशास्त्रज्ञ असेही सांगतात की अशा अनुभवातून शिकणे शक्य आहे. जे लोक भावनिक मर्यादा (emotional boundaries) ठेवायला शिकतात, ते मानसिकदृष्ट्या अधिक मजबूत राहतात. 

म्हणजेच, प्रत्येक व्यक्तीकडून जास्त अपेक्षा न ठेवणे, स्वतःच्या भावना समजून घेणे आणि आवश्यक असल्यास त्या नात्यांपासून थोडे अंतर ठेवणे हे आरोग्यदायी ठरते.

तसेच सकारात्मक नाती टिकवणेही महत्त्वाचे आहे. कुटुंब, चांगले मित्र किंवा आधार देणारे लोक यांच्यासोबत वेळ घालवणे मानसिक आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरते. संशोधन दर्शवते की मजबूत सामाजिक आधार असलेल्या लोकांमध्ये ताण कमी असतो आणि जीवनाबद्दल समाधान अधिक असते.

म्हणूनच, नजरेतून उतरलेली माणसं आयुष्यात येऊ शकतात, पण त्यातून स्वतःला दोष देण्याऐवजी अनुभवातून शिकणे आणि स्वतःच्या मानसिक आरोग्याची काळजी घेणे हे अधिक महत्त्वाचे आहे. 

योग्य दृष्टीकोन आणि समर्थ नाती यामुळे मन अधिक स्थिर आणि निरोगी राहू शकते.

@मिनल वरपे ©️®️

✒️ संकलन : प्रविण सरवदे, कराड