हिंदी पत्रकारिता दिवस'

हिंदी पत्रकारिता दिवस' 

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 30/05/2026 :

'हिंदी पत्रकारिता दिवस' (Hindi Journalism Day) दरवर्षी ३० मे रोजी संपूर्ण भारतात साजरा केला जातो。 हिंदी भाषेत पत्रकारितेची सुरुवात आणि त्यातील पत्रकारांचे योगदान अधोरेखित करण्यासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो。 

या दिवसाची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

१. पार्श्वभूमी आणि इतिहास

पहिला अंक : ३० मे १८२६ रोजी पंडित जुगल किशोर शुक्ल यांनी कोलकात्यामधून हिंदी भाषेतील पहिल्या 'उदंत मार्तंड' (Udant Martand) या वृत्तपत्राची सुरुवात केली。

अर्थ : 'उदंत मार्तंड' या नावाचा अर्थ 'उगवणारा सूर्य' असा होतो。 हे एक साप्ताहिक वृत्तपत्र होते, जे दर मंगळवारी प्रकाशित होत असे。

महत्त्व : ब्रिटिश राजवटीत हिंदी भाषेच्या प्रसारासाठी आणि लोकांमध्ये जनजागृती निर्माण करण्यासाठी या वृत्तपत्राने मोठी भूमिका बजावली。 

२. हिंदी पत्रकारितेचे महत्त्व

लोकशाहीचा चौथा स्तंभ : इतर भाषांप्रमाणेच हिंदी पत्रकारितेनेही देशात सत्य, पारदर्शकता आणि जागरूकता निर्माण करण्यात मोलाचे योगदान दिले आहे。 

जनसामान्यांचा आवाज

 देशातील विविध समस्या, अन्यायाविरुद्ध वाचा फोडणे आणि सरकारच्या धोरणांवर समीक्षा करून जनतेचे प्रश्न मांडण्याचे काम हिंदी पत्रकारिता करत आहे。 

स्वातंत्र्य लढा : भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीत हिंदी पत्रकारांनी इंग्रजांच्या दडपशाहीविरोधात लेखणी चालवून जनतेत राष्ट्रीयत्वाची भावना जागृत केली。 

३. महाराष्ट्र आणि मराठी पत्रकारिता (विशेष संदर्भ)

मराठी पत्रकार दिन : महाराष्ट्रात ६ जानेवारी हा दिवस 'मराठी पत्रकार दिन' म्हणून साजरा केला जातो。

आद्य वृत्तपत्र: ६ जानेवारी १८३२ रोजी बाळशास्त्री जांभेकर यांनी 'दर्पण' हे मराठी भाषेतील पहिले वृत्तपत्र सुरू केले होते。 

हिंदी पत्रकारिता दिवस हा केवळ एक सण नसून, तो निडर, निष्पक्ष आणि सत्यनिष्ठ पत्रकारित्यांच्या मुल्यांचे स्मरण करुन देण्यांचा दिवस आहे.

     संकलन : यशवंत वाघ