“महिला दिनाचा गाजावाजा आणि वास्तवातील स्त्रीस्थिती — दिखाव्याच्या पडद्यामागील कटू सत्य”

 “महिला दिनाचा गाजावाजा आणि वास्तवातील स्त्रीस्थिती — दिखाव्याच्या पडद्यामागील कटू सत्य”

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत  नायकुडे 

अकलूज दिनांक 08/03/2026 :

दरवर्षी ८ मार्च आला की सगळीकडे महिला सक्षमीकरणाच्या घोषणा ऐकू येतात. महिला दिनाच्या शुभेच्छांचा सोशल मीडियावर अक्षरशः पूर येतो. “स्त्री शक्ती”, “नारी तू नारायणी”, “महिलांचा सन्मान करा” अशा मोठमोठ्या घोषणांनी वातावरण भरून जाते. परंतु या घोषणांच्या गदारोळात एक प्रश्न सतत मनात उभा राहतो — हा सगळा खरा सन्मान आहे का, की केवळ दिखावा?

आजच्या काळात स्त्रीला स्वातंत्र्य मिळाले, शिक्षण मिळाले, समाजात तिचे स्थान वाढले असे आपण मोठ्या अभिमानाने सांगतो.

परंतु वास्तव पाहिले तर परिस्थिती इतकी सोपी आणि सरळ नाही. काही महिला खरोखरच प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत, संघर्ष करून स्वतःचे अस्तित्व सिद्ध करत आहेत; पण त्याच वेळी काही महिलांनी स्वातंत्र्याचा अर्थ चुकीचा लावल्याचे चित्रही समाजात दिसत आहे.

आज सोशल मीडियाचा काळ आहे. मोबाईल आणि इंटरनेटने जग मुठीत आले आहे. पण या सोयीबरोबरच एक नवीन प्रवृत्ती समाजात वाढताना दिसते — दिखाव्याची प्रवृत्ती. अनेकांना स्वतःचे जीवन जगण्यापेक्षा ते इतरांना दाखवण्याची अधिक घाई असते. हे केवळ पुरुषांपुरते मर्यादित नाही; काही महिलांमध्येही ही प्रवृत्ती मोठ्या प्रमाणात वाढताना दिसते.

काही महिला स्वातंत्र्याचा अर्थ “काहीही करणे” असा लावताना दिसतात. कोणीतरी हिंडायला गेले, तर आपणही जायचे. कोणीतरी पार्टी केली, तर आपणही करायची. कोणीतरी सोशल मीडियावर फोटो टाकले, तर आपणही तसेच फोटो टाकायचे. या स्पर्धेत स्वतःची ओळख, मूल्ये आणि मर्यादा अनेकदा हरवताना दिसतात.

सोशल मीडियावर फोटो, रील्स, स्टेटस टाकण्याची एक वेगळीच शर्यत लागलेली आहे. कुठे गेलो, काय खाल्ले, कोणाबरोबर फिरलो — सगळे काही जगाला दाखवण्याची जणू सवयच लागली आहे. यात काही चुकीचे नाही, परंतु जेव्हा हे स्वतःच्या व्यक्तिमत्त्वाचा केंद्रबिंदू बनते, तेव्हा प्रश्न निर्माण होतो.

महिला सक्षमीकरणाचा अर्थ फक्त बाहेर फिरणे, फॅशन करणे किंवा सोशल मीडियावर प्रसिद्ध होणे इतकाच मर्यादित नाही. सक्षमीकरण म्हणजे स्वाभिमान, स्वावलंबन, निर्णयक्षमता आणि जबाबदारी. परंतु या मूलभूत गोष्टींचा विचार अनेकदा मागे पडताना दिसतो.

आजही देशात अनेक महिला अशा आहेत ज्या खऱ्या अर्थाने संघर्ष करत आहेत. ग्रामीण भागातील स्त्रिया आजही शेतीत कष्ट करतात, घर सांभाळतात, मुलांचे संगोपन करतात. अनेक महिला शिक्षणासाठी, नोकरीसाठी आणि स्वाभिमानासाठी संघर्ष करत आहेत. त्यांचे आयुष्य हे सोशल मीडियावर दिसणाऱ्या चमकदार जीवनापेक्षा पूर्णपणे वेगळे आहे.

शहरातील चमकदार जग आणि ग्रामीण वास्तव यामध्ये मोठी दरी आहे. एका बाजूला काही महिलांना स्वतःचे अस्तित्व सिद्ध करण्यासाठी संघर्ष करावा लागतो, तर दुसऱ्या बाजूला काही जणी दिखाव्याच्या आहारी जाऊन स्वातंत्र्याची चुकीची व्याख्या करताना दिसतात.

आज काही महिला स्वातंत्र्याचा अर्थ जबाबदाऱ्यांपासून दूर जाणे असा घेताना दिसतात. कुटुंब, समाज, संस्कार यांना जुने किंवा मागासलेले समजण्याची प्रवृत्ती वाढताना दिसते. परंतु खरी प्रगती ही संस्कार आणि आधुनिकता यांच्या संतुलनात असते, हे विसरले जात आहे.

महिला दिनाच्या निमित्ताने मोठमोठे कार्यक्रम होतात, भाषणे दिली जातात, पुरस्कार दिले जातात. पण त्याच समाजात अजूनही महिलांवर अत्याचार होतात, त्यांना समान संधी मिळत नाहीत, आणि अनेक ठिकाणी त्यांचा आवाज दाबला जातो. ही विरोधाभासी परिस्थिती आहे.

समाजात एक गंभीर प्रश्न असा आहे की महिलांच्या सन्मानाचा विषय अनेकदा फक्त एक दिवसापुरता मर्यादित राहतो. उरलेल्या ३६४ दिवसांत त्याच महिलांकडे दुर्लक्ष केले जाते. महिला दिनाच्या शुभेच्छा देणे सोपे आहे, पण प्रत्यक्षात महिलांना सन्मान देणे, त्यांना समान संधी देणे आणि त्यांच्या सुरक्षिततेची जबाबदारी घेणे कठीण आहे.

त्याच वेळी महिलांनीही स्वतःकडे प्रामाणिकपणे पाहण्याची गरज आहे. स्वातंत्र्य म्हणजे स्वैराचार नाही, आणि आधुनिकता म्हणजे मूल्यांचा त्याग नाही. समाजात आदर्श निर्माण करणे हीही महिलांची जबाबदारी आहे.

आजच्या काळात खऱ्या अर्थाने महिला सक्षमीकरण म्हणजे शिक्षण, आर्थिक स्वावलंबन, आत्मविश्वास आणि सामाजिक जबाबदारी. जर महिला या मूल्यांवर ठाम राहिल्या, तर त्यांना कोणीही मागे ठेवू शकणार नाही.

दिखाव्याच्या मागे धावणारे जीवन फार काळ टिकत नाही. सोशल मीडियावरील प्रसिद्धी क्षणिक असते. परंतु स्वाभिमानाने जगलेले जीवन आणि समाजासाठी केलेले काम कायम स्मरणात राहते.

आज गरज आहे ती महिलांनी स्वतःचे सामर्थ्य ओळखण्याची. इतरांच्या मागे धावण्यापेक्षा स्वतःचा मार्ग तयार करण्याची. सोशल मीडियावर प्रसिद्ध होण्यापेक्षा समाजात आदर्श निर्माण करण्याची.

महिला दिनाचा खरा अर्थ तेव्हाच पूर्ण होईल, जेव्हा स्त्री स्वतःच्या सामर्थ्यावर उभी राहील, समाज तिला समान सन्मान देईल आणि दिखाव्यापेक्षा मूल्यांना आणि जबाबदारीला प्राधान्य दिले जाईल.

आज महिला दिनाच्या निमित्ताने एकच प्रश्न विचारण्याची वेळ आली आहे —

आपण खऱ्या अर्थाने महिलांचा सन्मान करत आहोत का, की केवळ त्याचा गाजावाजा करत आहोत?

जोपर्यंत या प्रश्नाचे प्रामाणिक उत्तर समाज शोधत नाही, तोपर्यंत महिला दिनाचा उत्सव हा केवळ दिखाव्याचा उत्सव ठरत राहील.

आणि म्हणूनच आज गरज आहे घोषणांची नाही, तर विचारांची आणि कृतीची.

महिला दिन हा केवळ एक दिवस न राहता समाजपरिवर्तनाची सुरुवात झाला पाहिजे.

nilesh thakre

         राष्ट्रीय संघटक 

राष्ट्रीय पुराेगामी पत्रकार संघ