🍀 रानभाजी - पेंढारी 🍀

 

🍀  रानभाजी - पेंढारी  🍀

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 27/9/2026 :

पेंढारी ही वनस्पती भारतातील गुजरात, महाराष्ट्र, कर्नाटक, केरळ, तामिळनाडू, आसाम येथील जंगला मध्ये प्रामुख्याने आढळते. महाराष्ट्रात पश्‍चिम घाट परिसरात तसेच कोकण, नांदेड या भागात आढळतात.

*खोड*- घेर लहान. साल तांबूस तपकिरी रंग, साधारण खडबडीत.

*फांद्या*- फांद्या अनेक, कठीण, काटेरी. 

*पाने*- साधी, लांब, रुंद. पेरा पासून तीन पाने, गुळगुळीत, चकाकणारी, लंबगोल, देठाकडे निमुळती. देठ आखूड. 

*फुले*- पांढरी, आकर्षक, सुवासिक. पाच पाकळ्या, गोलाकार, बाहेरून गुळगुळीत. 

*फळे*- गोलाकार अंडाकृती, लहान लिंबाएवढी, पेरू सारखी पिकल्यावर पिवळी. फळे खातात. मे जून महिन्यात फुले येतात. त्यानंतर फळे तयार होतात.

*औषधी गुणधर्म*

# कच्चे फळ औषधात वापरतात.

# पिकलेले फळ मधुर, शीतल, मूत्रजनन गुणधर्माचे आहे, तर कच्चे फळ स्तंभन आहे.

# जुलाब, अतिसार व आंवेत कच्चे फळ भाजून देतात.

# फळाचे फक्त टरफल व गर देतात. बिया देत नाहीत.

*भाजीचे औषधी गुणधर्म*

# कच्च्या फळांची भाजी बिया न घेता करतात. फळांच्या टरफलाची व गराची भाजी करतात.

# भाजी ग्राही व थंड गुणधर्माची आहे.

# पोटात कळ मारून जुलाब होत असल्यास, आंव पडत असल्यास कच्च्या फळांची भाजी दिल्याने लक्षणे त्वरित कमी होतात.

# लघवी कमी होत असल्यास, लघवीची जळजळ होत असल्यास भाजीचा उपयोग होतो.

*पाककृती*

# साहित्य- कच्ची फळे, तिखट, मीठ, हळद, तेल, जिरे, मोहरी, साखर, काळ्या तिळाचे कूट. 

# कृती- कच्ची फळे स्वच्छ धुऊन घ्यावीत व कुकर मध्ये वाफवून घ्यावीत. नंतर उकडलेल्या बटाट्या प्रमाणे फोडी कराव्यात व बिया काढून टाकाव्यात. कढईत तेल तापवून जिरे मोहरीची फोडणी करावी. मग त्यावर उकडून घेतलेल्या फळांच्या फोडी फोडणीत घालाव्यात. नंतर तिखट, मीठ, हळद, थोडी साखर व काळ्या तिळाचे कूट घालून भाजी वाफवून घ्यावी.

डॉ. मधुकर बाचूळकर

9730399668

(लेखक श्री. विजयसिंग यादव कला आणि शास्त्र महाविद्यालय, पेठवडगाव, जि.कोल्हापूर येथे प्राचार्य आहेत)

संकलन : मिलिंद पंडित, कल्याण

━═━═━═━═━═━═━═━═━═━═