पत्रकार बांधवांनो – सत्याच्या लढ्यात तुमची भूमिका अधिक जबाबदारीची!

 

पत्रकार बांधवांनो – सत्याच्या लढ्यात तुमची भूमिका अधिक जबाबदारीची! 

वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संकलक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

अकलूज दिनांक 31/03/2026 :

लोकशाहीचा चौथा स्तंभ म्हणून पत्रकारितेला जे स्थान दिले गेले आहे, ते केवळ शब्दांनी किंवा पदव्या देऊन नव्हे, तर समाजाने ठेवलेल्या विश्वासामुळे आहे. पत्रकार हा फक्त बातमी देणारा नसतो, तो समाजाचा डोळा, कान आणि कधी कधी आवाजही असतो. त्यामुळे आजच्या बदलत्या काळात पत्रकारांची जबाबदारी अधिक वाढलेली आहे.

आज आपण अशा टप्प्यावर उभे आहोत जिथे माहितीचा स्फोट झाला आहे. सोशल मीडियाच्या युगात प्रत्येक जण स्वतःला पत्रकार समजतो, पण खरी पत्रकारिता आणि अफवा यातला फरक ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अशा परिस्थितीत खऱ्या पत्रकारांनी सत्य, वस्तुनिष्ठता आणि नैतिकता यांचा आधार सोडू नये, हीच काळाची गरज आहे.

पत्रकारितेचे पहिले कर्तव्य म्हणजे सत्य मांडणे. कोणत्याही दबावाखाली न येता, कोणत्याही राजकीय, आर्थिक किंवा सामाजिक स्वार्थांपासून दूर राहून, सत्याची बाजू मांडणे हे पत्रकाराचे खरे बळ आहे. आज अनेक वेळा असे दिसते की काही माध्यमे विशिष्ट विचारसरणी किंवा व्यक्तींच्या प्रभावाखाली काम करतात. यामुळे समाजात गोंधळ निर्माण होतो आणि लोकांचा विश्वास कमी होतो. म्हणूनच पत्रकारांनी स्वतःची स्वतंत्र ओळख टिकवून ठेवणे आवश्यक आहे.

दुसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे जबाबदारी. प्रत्येक बातमीचा समाजावर परिणाम होतो. एक चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती लोकांमध्ये भीती, तणाव किंवा चुकीचे निर्णय निर्माण करू शकते. उदाहरणार्थ, एखाद्या शहरात गॅस किंवा पेट्रोल टंचाईची अफवा पसरली, तर लोक घाबरून मोठ्या प्रमाणात साठा करण्याचा प्रयत्न करतात. यामुळे परिस्थिती आणखी बिघडते. अशा वेळी पत्रकारांनी तपासून, खात्री करूनच बातमी देणे आवश्यक आहे.

तिसरी गोष्ट म्हणजे नैतिकता (Ethics). पत्रकारितेत नैतिकता ही केवळ नियम नसून ती मूल्ये आहेत. एखाद्या व्यक्तीची बदनामी होईल अशी अप्रमाणित माहिती देणे, खोटी सनसनाटी निर्माण करणे किंवा TRP साठी कोणत्याही मर्यादा ओलांडणे हे पत्रकारितेला शोभणारे नाही. समाजाला योग्य दिशा देण्याचे काम करताना पत्रकारांनी स्वतःचे चारित्र्य आणि प्रामाणिकपणा जपणे गरजेचे आहे.

आजच्या काळात तंत्रज्ञानाचा वापर हा देखील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. डिजिटल मीडिया, सोशल मीडिया, लाईव्ह रिपोर्टिंग, डेटा जर्नालिझम या सर्व गोष्टींनी पत्रकारितेचे स्वरूप बदलले आहे. या साधनांचा योग्य वापर करून अधिक प्रभावी आणि जलद माहिती देणे शक्य आहे. पण त्याचवेळी या साधनांचा गैरवापर होऊ नये, याची काळजी घेणे देखील आवश्यक आहे.

पत्रकारांनी नेहमी लक्षात ठेवावे की ते जनतेचे प्रतिनिधी आहेत. सरकार, प्रशासन, आणि सत्ताधाऱ्यांवर लक्ष ठेवून त्यांच्या चुका उघड करणे ही पत्रकारांची जबाबदारी आहे. पण त्याचवेळी चांगल्या कामाचे कौतुक करणे देखील तितकेच महत्त्वाचे आहे. केवळ नकारात्मक बातम्या देऊन समाजात निराशा पसरवणे योग्य नाही. सकारात्मक पत्रकारितेचीही गरज आहे.

आज अनेक ठिकाणी पत्रकारांवर दबाव, धमक्या किंवा हल्ले होताना दिसतात. ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. पण अशा वेळी घाबरून मागे हटणे हा उपाय नाही. उलट, अधिक धैर्याने आणि एकजुटीने उभे राहणे आवश्यक आहे. पत्रकार संघटनांनी एकत्र येऊन आपल्या हक्कांसाठी लढा दिला पाहिजे.

पत्रकारितेत येणाऱ्या नव्या पिढीसाठीही काही गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. केवळ प्रसिद्धी किंवा पैसा मिळवण्यासाठी पत्रकारिता निवडू नये. ही एक जबाबदारीची आणि कधी कधी धोकादायकही असणारी सेवा आहे. त्यामुळे या क्षेत्रात येताना त्यामागे समाजासाठी काहीतरी करण्याची भावना असणे आवश्यक आहे.

शेवटी, पत्रकार बांधवांनो, तुम्ही जे लिहिता, दाखवता आणि सांगता, त्यावर समाज विश्वास ठेवतो. हा विश्वास टिकवून ठेवणे हीच तुमची सर्वात मोठी जबाबदारी आहे. सत्य, प्रामाणिकपणा आणि नैतिकता या तीन स्तंभांवर उभे राहून पत्रकारिता केली, तर कोणतीही शक्ती तुम्हाला डगमगवू शकणार नाही.

आज गरज आहे ती निर्भीड, निडर आणि निष्पक्ष पत्रकारितेची. समाजातील अन्याय, भ्रष्टाचार आणि चुकीच्या गोष्टींविरोधात आवाज उठवणाऱ्या पत्रकारांची. लोकशाही मजबूत ठेवण्यासाठी तुमची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे.

म्हणूनच, चला — पत्रकारितेचा हा दिवा सदैव पेटता ठेवूया, सत्याचा मार्ग कधीही सोडू नका, आणि समाजाच्या हितासाठी आपले कार्य प्रामाणिकपणे करत राहूया.

कारण, जेव्हा पत्रकार जागा असतो, तेव्हा समाज सुरक्षित असतो.

✍️....nilesh thakre

           राष्ट्रीय संघटक 

पुराेगामी पत्रकार संघ (भारत)