महिलांसाठी निवृत्तीवेतन (पेन्शन) योजनांची विस्तृत माहिती

 

महिलांसाठी निवृत्तीवेतन  (पेन्शन) योजनांची विस्तृत माहिती

अकलूज वैभव न्यूज नेटवर्क/वृत्त एकसत्ता न्यूज 

संग्राहक : आकाश भाग्यवंत नायकुडे 

मुंबई दिनांक 08/10/ 2024 : शारदीय नवरात्र उत्सवाच्या निमित्ताने, महिलांच्या सक्षमीकरणाच्या दृष्टिकोनातून निवृत्ती वेतन योजना (पेन्शन योजना) यांच्याबद्दल माहिती देणं महत्त्वाचे वाटते. महिलांसाठी उपलब्ध असलेल्या पेन्शन योजनांमध्ये गृहिणी, कामगार, शेतकरी आणि व्यावसायिक स्त्रियांना निवृत्तीनंतर आर्थिक स्थैर्य मिळवण्यासाठी विविध योजना आहेत. या योजनांचा लाभ कसा घ्यावा आणि चौकशी कुठे करावी याबद्दल खालील माहिती देण्याचा प्रयत्न करत आहे.

 १. अटल पेन्शन योजना (APY):  

अटल पेन्शन योजना ही १८ ते ४० वयोगटातील महिलांसाठी एक लोकप्रिय योजना आहे. गृहिणींसाठी देखील ही योजना उपलब्ध आहे, ज्यामध्ये मासिक १००० रुपये ते ५००० रुपये पर्यंतचे पेन्शन निवृत्तीनंतर मिळू शकते. 

- कुठे उपलब्ध आहे : नजीकच्या बँकेत किंवा पोस्ट ऑफिसमध्ये अर्ज करता येतो.  

- चौकशी कशी करावी : जवळच्या बँक शाखेमध्ये किंवा अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन संपूर्ण माहिती मिळवू शकता.  

- गृहिणी सहभागी होऊ शकतात का? : होय, गृहिणी देखील ह्या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.  

- परतावा कसा मिळतो? :  योगदानाच्या आधारावर निवृत्तीनंतर मासिक पेन्शन.

 २. राष्ट्रीय पेन्शन योजना (NPS): 

NPS ही केंद्रीय आणि राज्य सरकारी कर्मचारी तसेच खासगी क्षेत्रातील कामगारांसाठी आहे. परंतु, गृहिणी देखील या योजनेत सहभाग घेऊ शकतात. यामध्ये गुंतवणुकीनुसार परतावा मिळतो.

- कुठे उपलब्ध आहे : बँका, एनपीएस सेंटर्स, ऑनलाइन पोर्टल्सद्वारे अर्ज करता येतो.  

- चौकशी कशी करावी : NPS पोर्टलवर किंवा बँक शाखांमध्ये संपर्क करा.  

- गृहिणी सहभागी होऊ शकतात का? : होय, गृहिणी या योजनेत सहभागी होऊ शकतात.  

- परतावा कसा मिळतो?: गुंतवणुकीवर आधारित परतावा, सेवानिवृत्तीनंतर वार्षिकी योजनांतर्गत मासिक उत्पन्न मिळते.

 ३. प्रधानमंत्री श्रम योगी मानधन योजना (PMSYM): 

असंगठित क्षेत्रात काम करणाऱ्या महिलांसाठी ही योजना महत्त्वाची आहे. गृहिणी या योजनेत सहभागी होऊ शकतात.

- कुठे उपलब्ध आहे : CSC केंद्रांवर किंवा बँकांमध्ये अर्ज करता येतो.  

- चौकशी कशी करावी : जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटरमध्ये (CSC) चौकशी करा.  

- गृहिणी सहभागी होऊ शकतात का? : होय, गृहिणी देखील पात्र आहेत.  

- परतावा कसा मिळतो? : वयाची ६० वर्ष पूर्ण झाल्यानंतर कमीत कमी मासिक ३००० रुपये पेन्शन दिले जाते.

 ४. महिला गृहिणींच्या साठी विशेष पेन्शन योजना  

काही राज्य सरकारांनी गृहिणींसाठी विशेष पेन्शन योजना सुरू केल्या आहेत. या योजनांमध्ये गृहिणींना निवृत्तीनंतर मासिक उत्पन्न मिळण्याची सोय आहे.

- कुठे उपलब्ध आहे : राज्याच्या अधिकृत पेन्शन पोर्टलवर किंवा नजीकच्या सरकारी कार्यालयात.  

- चौकशी कशी करावी : राज्याच्या महिला व बालकल्याण विभागात चौकशी करावी.  

- गृहिणी सहभागी होऊ शकतात का? : होय, ही योजना विशेषतः गृहिणींसाठी आहे.  

- परतावा कसा मिळतो? : निवृत्तीनंतर मासिक वेतनाच्या स्वरूपात परतावा मिळतो.

 ५. कर्मचारी भविष्य निधी संघटना (EPFO):

EPFO अंतर्गत नोकरी करणाऱ्या महिलांना सेवानिवृत्तीनंतर पेन्शन मिळते. यामध्ये गृहिणी सहभागी होऊ शकत नाहीत, पण नोकरी करणाऱ्या महिला निश्चितपणे या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.

निष्कर्ष: 

निवृत्तीच्या वयानंतर महिलांना आर्थिक सुरक्षितता मिळण्यासाठी विविध पेन्शन योजनांचा लाभ घेणे आवश्यक आहे. गृहिणी, नोकरदार आणि विविध क्षेत्रातील महिलांसाठी या योजनांची उपलब्धता आहे. महिलांनी योग्य माहिती मिळवून या योजनांचा लाभ घ्यावा.

✍️ लेखक: नंदन पंढरीनाथ दाते.

Professional Financial Advisor, 

Financial Risk Advisor, Digital Transformation Consultant BFSI.